<< Powrót
RUCH SAMOCHODU PODCZAS HAMOWANIA
1. Sposoby hamowania pojazdu samochodowego (tzn. tracenia energii kinetycznej 
    nagromadzonej przed hamowaniem) 
1.1. Przez rozłączenie układu napędowego od silnika za pomocą sprzęgła lub ustawienie 
dźwigni biegów w położenie luzu (wtedy energia kinetyczna pojazdu tracona jest na 
pokonanie sił oporów ruchu). 
1.2. Hamowanie silnikiem (energia kinetyczna tracona jest na pokonanie oporów 
wewnętrznych układu napędowego i  silnika, który pracuje wtedy jako pompa 
ssąco-tłocząca oraz oporów ruchu). 
1.3. Z pomocą hamulców wywołując siłę hamowania na kołach pojazdu (przetwarzanie 
energii kinetycznej na energię cieplną).
              
2. Siła hamowania 
Rysunek wyżej przedstawia rozkład sił działających na samochód podczas hamowania 
(oznaczenia na rys. są znane z poprzednich lekcji). 
Siłę hamowania można wyrazić następującą zależnością: 
gdzie:  
FHP - siła hamowania osi przedniej, 
FHT - siła hamowania osi tylnej, 
MH  -  moment hamowania, 
rd  -   promień dynamiczny koła. 
Podczas hamowania pojawia się siła bezwładności 
Fb, przeciwdziałająca 
hamowaniu pojazdu. Wtedy pojazd porusza się ruchem opóźnionym, 
a charakteryzujące ten ruch ujemnie przyspieszenie działające na ten pojazd 
nazywa się opóźnieniem hamowania. Zatem można zapisać, że 
gdzie: aH - opóźnienie hamowania.
3. Warunek przyczepności kół  
Jeżeli wartość siły hamowania przekroczy wartość siły przyczepności, to nastąpi zjawisko 
ślizgania się zablokowanych kół po nawierzchni. Tak więc warunek określający 
maksymalną wartość siły hamowania ma postać 
gdzie: 
T  - siła przyczepności, 
     - współczynnik przyczepności opon do jezdni (wg tab. 2-2 str. 17 cz. I). 
Z powyższej zależności można określić wartości maksymalne momentów 
hamowania działających na osie przednią i tylnią
gdzie: GP i GT - naciski na osie przednią i tylnią samochodu.
           
4. Warunek ograniczający maksymalną wartość opóźnienia hamowania 
Uwzględniając zależności podane w pkt 2 i 3 można napisać 
(ruch pojazdu bez poślizgu)
a zatem
Biorąc pod uwagę maksymalne wartości współczynnika przyczepności opon z tab. 2-2 
(nawet dla najlepszych  nawierzchni nie przekracza 1), można stwierdzić że
Uwaga: Mając powyższe zależności można obliczyć graniczne wartości opóźnienia 
hamowania. W praktyce jednak trudno w pełni wykorzystać przyczepność wszystkich kół 
pojazdu (np. zróżnicowanie nacisków poszczególnych osi kół podczas jazdy). Dlatego 
maksymalne opóźnienie samochodu jest zawsze mniejsze od obliczonej wartości 
granicznej(patrz lekcja następna). 
            
5. Droga hamowania pojazdu 
Podczas hamowania energia kinetyczna 
EK zamieniana jest na pracę LH siłą hamowania
FH na odcinku drogi sH (zasada zachowania energii). Zatem 
Podstawiając do tego równania zależności znane z poprzednich rozważań otrzymuje się
Z dwóch członów tego równania po odpowiednich przekształceniach otrzymuje się wzór na 
drogę hamowania
gdzie:          - prędkość samochodu w chwili poprzedzającej hamowanie.
Dalej >>