SIŁA NAPĘDOWA I JEJ OBLICZANIE
<< Powrót
1. Pojęcie siły napędowej działającej na koła napędowe samochodu 
Na poprzedniej lekcji wprowadzono pojęcie momentu napędzającego koło 
Mk (równy  
jak wiadomo momentowi obrotowemu na kole), z którego wynika że 
Zatem siła napędowa FN jest ilorazem momentu obrotowego na kole Mk i promienia 
dynamicznego 
rd
W przypadku dwóch kół napędzających, to całkowity moment obrotowy równy jest sumie 
momentów działających na lewe (L) i prawe (P) koło napędzające:
 
2. Określenie siły napędowej 
Ruch pojazdu jest jak wiadomo wynikiem przenoszenia napędu z silnika na koła jezdne. 
Moment obrotowy silnika za pośrednictwem mechanizmów napędowych (sprzęgła, skrzynki 
przekładniowej itd.) jest przekazywany na koła jezdne napędzające, co powoduje 
powstawanie sił obwodowych toczących się kół napędzających (rys. niżej). Siły te składają 
się na siłę napędową, która wprawia w ruch postępowy cały pojazd, ponieważ pomiędzy 
kołami a nawierzchnią drogi występują siły przyczepności przeciwdziałające ślizganiu się 
kół. 
Schemat układu napędowego samochodu, gdzie: 
ns  - prędkość obrotowa silnika w obr/min, 
Ns - moc silnika w kW, 
Ms - moment obrotowy silnika w Nm, 
i  - przełożenie skrzynki biegów, 
rd   - promień dynamiczny koła w m, 
ig   - przełożenie przekładni głównej, 
nk  - obroty kół napędzających w obr/min, 
Nk  - moc przenoszona na koła w kW, 
Mk  - moment obrotowy przenoszony na koła w Nm. 
2.2. Prędkość obrotowa kół napędzających (wynikająca z pkt 2.1)
2.3. Sprawność mechaniczna układu napędowego   
Z uwagi na straty energii mechanicznej (m.in. na pokonanie oporów mechanizmów tj. tarcie
między częściami współpracującymi, energia przeznaczona do napędu urządzeń  
pomocniczych, np. pompy oleju itp.) uwzględnia się sprawność mechaniczną układu 
napędowego określająca ile energii zostaje przeniesione na koła napędzające z silnika. 
Zazwyczaj 
Oznacza to, że 5 do 15 procent energii jest w układzie napędowym tracona. 
Uwaga: Niższe wartości sprawności należy przyjmować dla samochodów ciężarowych
i biegów niższych. 
2.4. Moment obrotowy przenoszony na koła 
Uwzględniając przełożenie i sprawność układu napędowego można napisać 
2.5. Wartość siły napędowej 
Biorąc pod uwagę zależność z pkt 1, moment obrotowy na kołach daje na ich obwodzie siłę
 
napędową, którą oblicza się z zależności: 
3. Prędkość pojazdu
Do dalszych rozważań łatwiej posługiwać się zależnością, którą oblicza się prędkości 
pojazdu w km/h
Siła napędowa, działająca na koła napędowe samochodu zależy od wielkości momentu 
obrotowego silnika, wielkości przełożenia w układzie napędowym samochodu oraz 
sprawności mechanicznej układu napędowego. Siła napędowa ulega zmianie bo zmienia 
się moment obrotowy silnika, co wynika z jego charakterystyki (patrz lekcja o temacie  
Charakterystyka zewnętrzna silnika i jego elastyczność ). 
            
2.1. Przełożenie układu napędowego (całkowite)
 
- 19 -
- 20 -