<< Powrót
WTRYSKOWE UKŁADY ZASILANIA SILNIKÓW ZI
1. Rodzaje zasilania wtryskowego silników ZI 
1.1. Układ jednopunktowy, podający benzynę przed przepustnicę (rys. 4.49a str. 63) - za 
        pomocą jednego (centralnego) wtryskiwacza. 
1.2. Układ wielopunktowy, wtryskujący paliwo za przepustnicą, bezpośrednio przed 
        zaworami dolotowymi (rys. 4.49b str. 63) - za pomocą oddzielnych wtryskiwaczy 
        przypadający na każdy cylinder. 
W zależności od sposobu sterowania wtryskiwaczami układ ten dzieli się na: 
     - wtrysk wielopunktowy  full group:, tzn. jednocześnie otwieranie wszystkich 
        wtryskiwaczy,     
     - wtrysk wielopunktowy  semisekwencyjny , tzn. sterowanie wtryskiwaczy grupami 
       (parami, stronami); wtryskiwacze połączone są w dwie różne grupy, np. pary (w 
       silnikach rzędowych), lub jako strony (w silnikach widlastych lub typu  bokser ), 
     - wtrysk wielopunktowy sekwencyjny, tzn. wtryskiwacz paliwa dla każdego cylindra jest 
       sterowany oddzielnie, zgodnie z fazami cyklu pracy silnika. 
1.3. Układ wielopunktowy, wtryskający benzynę bezpośrednio do komory spalania 
        każdego cylindra - tzw. GDI (rys. 4.60 str. 66). 
     
2. Systemy elektronicznych układów wtryskowych benzyny 
Ilość wtryskiwanej dawki paliwa dostosowywana jest przede wszystkim do ilości 
zasysanego powietrza, zależnej od uchylenia przepustnicy (możliwe jest także okresowe 
zmienianie składu mieszanki dla potrzeb rozruchu, gwałtownego przyspieszenia lub 
poprawy czystości spalin).  
Obecnie elektronika steruje ilością wtryskiwanego paliwa i z tego powodu najczęściej 
stosuje się dwa elektroniczne systemy układów wtryskowych: 
     - system D-Jetronic, w którym ilość paliwa wtryskiwanego zależy od ciśnienia powietrza 
        w kolektorze dolotowym, 
     - system L-Jetronic, w którym ilość zasysanego powietrza określa dawkę 
        wtryskiwanego paliwa.
         
3. Ogólna budowa i zasada działania elektronicznego układu wtrysku benzyny 
Elektroniczne układy wtrysku posiadają wtryskiwacze sterowane sygnałem elektrycznym, 
wysyłanym przez centralną jednostkę sterującą (zwaną niekiedy komputerem). W układzie 
zasilania występują także: pompa paliwowa z regulatorem ciśnienia (aby w układzie 
utrzymywać stała wartość ciśnienia) oraz odpowiednie zawory i czujniki. 
Na rys. 4.50 str. 63 i rys. 4.51 str. 64 pokazano schematycznie budowę i działanie 
elektronicznych układów wtryskowych. W układach tych elektroniczna jednostka sterującą 
przetwarza otrzymane sygnały z różnych czujników na sygnały elektryczne wysyłane do 
wtryskiwacza (wtryskiwaczy). 
Do ustalenia stopnia obciążenia silnika, a tym samym do sterowania ilością 
wtryskiwanego paliwa, wykorzystywany jest sygnał czujnika położenia przepustnicy, a także
od czujnika ciśnienia powietrza (w D-Jetronic) lub od przepływomierza powietrza  
(w L-Jetronic) oraz informacja o prędkości obrotowej silnika. 
Centralna jednostka sterująca otrzymuje także dodatkowe sygnały z czujnika temperatury 
cieczy chłodzącej, aby w odpowiedniej chwili uruchomić wtryskiwacz rozruchowy i sondy 
lambda, gdy samochód jest wyposażony w katalizator. 
Dzięki stałej wartości ciśnienia w układzie, ilość wtryskiwanego paliwa reguluje się czasem 
otwarcia wtryskiwaczy, przypadający na jeden cykl pracy silnika (lub cylindra).  
Konieczna jest również synchronizacja pracy wtryskiwaczy z kątem obrotu wału korbowego 
silnika przy pomocy impulsów pochodzących z układu zapłonowego. Z tego powodu stosuje 
się zintegrowane systemy wtryskowo-zapłonowe (rys. 4.62 str. 67). 
Uwaga: W systemie bezpośredniego wtrysku dawki paliwa do cylindra silnika (GDI), 
w którym jest sprężane czyste powietrze, możliwe jest sporządzanie mieszanek 
paliwowo-powietrznych stosunkowo ubogich, bez szkodliwego zjawiska spalania 
stukowego. Tylko w pobliżu świecy zapłonowej mieszanka jest bardziej bogatsza w paliwo, 
aby łagodnie zapoczątkować proces spalania. Możliwe jest to przez odpowiednie 
ukształtowanie denka tłoka (rys. 4.60) i elektronicznemu zaprogramowaniu przebiegu 
wtrysku (możliwy jest wtrysk paliwa dwustopniowy - patrz rys. 3.7 str.34). Uzyskuje się 
w ten sposób znaczne oszczędności paliwa porównywalne z silnikami z ZS.
          
4. Konstrukcja podstawowych elementów elektronicznego układu wtryskowego benzyny 
                                                              
  (patrz od str. 64 do 67) 
Uwaga: W silnikach z ZI, oprócz przedstawionych wyżej systemów zasilania benzyną, 
stosowane jest zasilanie gazowe zarówno dla LPG jak i CNG. Dla omówionych wyżej 
rodzajów układów zasilania benzyną dobiera się odpowiednią generację instalacji gazowej. 
Wyróżnia się następujące generacje urządzeń gazowych: 
    - I generacji   instalacja gazowa współpracująca z tradycyjnym gaźnikowym układem 
      zasilania (rys. 4.63 str. 68) lub z wtryskiem paliwa, ale tylko wtedy, gdy brak jest sondy 
      lambda i katalizatora. Instalacja nie wymaga żadnej elektroniki, poza przełącznikiem 
      wyboru paliwa. 
    - II generacji, przeznaczona dla samochodów wyposażonych w sondę lambda 
      i katalizator. Posiada ona urządzenia z mieszalnikiem (mikserem) gazu jak I generacji 
      oraz dodatkowo elektronikę (poznaną wyżej w pkt 3) sterującą ilością gazu podawanego   
      do silnika przez tzw. attulator montowany pomiędzy reduktorem a mieszalnikiem 
      (mikserem). Attulator, którego elementem roboczym jest silnik krokowy zmieniający 
      pole przekroju przepływu gazu, reguluje dopływ gazu podczas pracy silnika w całym 
      zakresie jego pracy na podstawie sygnału z sondy lambda tak, aby mieszanka była 
      prawie normalna (współczynnik nadmiaru powietrza wynosi ok. 1). 
    - III generacji   jednopunktowe sterowanie dawką gazu za pomocą centralnego 
      wtryskiwacza (membranowego, tłoczkowego lub iglicowego   konstrukcyjnie podobnego   
      do wtryskiwacza benzyny) sterowanego elektronicznie. 
    - IV generacji   sekwencyjny wtrysk gazu wtryskiwaczami dla każdego cylindra 
      (montowane w pobliżu wtryskiwaczy benzyny). Wtryskiwacz gazu jest sterowany na 
      podstawie sygnału z wtryskiwacza benzyny dla tego samego cylindra. Na rys. 4.64 
      str. 68 pokazano instalację tej generacji dla zasilania LPG.