<< Powrót
ZADANIA I RODZAJE SKRZYNEK BIEGÓW
1. Zadania skrzynek biegów 
     - zmienia siłę napędową na kołach w zależności od oporów ruchu działających na 
        pojazd, przy czym im niższy bieg tym wartość tej siły rośnie, 
     - umożliwia odłączenie silnika od układu napędowego mimo włączonego 
        sprzęgła (daje tzw. luz zwane położeniem neutralnym), 
     - umożliwia jadę do tyłu.
          
2. Podział i rodzaje skrzynek biegów 
2.1. Podział skrzynek biegów ze względu na sposób zmiany przełożenia: 
        - stopniowe, przez włączanie coraz to innej przekładni o stałym przełożeniu, 
        - bezstopniowe, w których zmiana przełożenia odbywa się w sposób ciągły 
          (jak np. cz. I pkt 7.9 str. 103). 
2.2. Podział skrzynek stopniowych pod względem konstrukcji: 
        - skrzynki biegów z przekładami o osiach stałych, 
        - skrzynki biegów o osiach obracających się (tzw. planetarne - jak np. cz. I 
          rys. 7.9 str. 100). 
2.3. Podział skrzynek biegów z przekładniami o osiach stałych zależnie od sposobu 
        włączania biegu: 
        - z kołami przesuwanymi, 
        - z kołami stale zazębionymi. 
2.4. Rodzaje skrzynek biegów z uwzględnieniem sposobu sterowania: 
        - zwykłe skrzynki biegów (tzw. manualne), w których zmianę biegów dokonuje 
          kierowca, 
        - automatyczne skrzynki biegów, w których dobór najkorzystniejszego w danych 
          warunkach przełożenia odbywa się samoczynnie bez udziału kierowcy, od 
          niego zależy tylko wybór zakresu pracy skrzynki biegów, jak np. jazda do 
          przodu, jazda do tyłu itp.) 
        - zautomatyzowane skrzynki biegów, jako pośrednie pomiędzy skrzynką biegów 
          manualną a automatyczną, w których zmiana biegów odbywa się za pomocą 
          siłowników odwzorowujących ruchy dźwigni zmiany biegów.
3. Przełożenie przekładni zębatej 
Na poniższym rysunku pokazano schemat pojedynczej przekładni zębatej jako 
podstawa budowy stopniowych skrzynek biegów 
gdzie:  
  I - wał napędzający, 
 II - wał napędzany, 
n1 - prędkość obrotowa wału napędzającego, 
n2 - prędkość obrotowa wału napędzanego, 
z1 - ilość zębów koła napędzającego, 
z2 - ilość zębów koła napędzanego. 
Przełożeniem przekładni i nazywa się stosunek prędkości obrotowej wału 
napędzającego do prędkości obrotowej wału napędzanego lub stosunek liczby 
zębów koła napędzanego do liczby zębów koła napędzającego. A więc
Uwagi:  
Z powyższego wzoru wynika, że prędkości obrotowe kół zębatych są odwrotnie 
proporcjonalne do ich liczby zębów. 
Uwzględniając przełożenie przekładni, przekładnie zębate można również 
podzielić na: 
                         - zwalniające (redukcyjne), gdy 
i > 1 (bo z2 > z1), 
                         - przyspieszające, gdy 
i < 1 (bo z2 < z1), 
                         - normalne, gdy 
i = 1 ( bo z2 = z1). 
Największe zastosowanie w pojazdach samochodowych mają stopniowe skrzynki 
biegów pozwalające uzyskiwać od 4 do 6 wartości przełożeń (biegów), 
powodujących zmiany przełożeń w zakresie od 
i = 5 do = 0,7.