<< Powrót
ZASADY PRACY TŁOKOWYCH SILNIKÓW SPALINOWYCH
- 39 -
- 40 -
3. Działanie silnika czterosuwowego z ZS 
Na rys. 3.6 str. 34 pokazano zasadę działania silnika czterosuwowego z zapłonem 
samoczynnym. Również cykl pracy składa się z czterech suwów, lecz przebiega on 
nieco inaczej. Podczas suwu dolotu cylinder napełniany jest czystym powietrzem 
i dopiero pod koniec suwu sprężania zostaje wtryśnięta dawka paliwa. Paliwo to 
natychmiast odparowuje w podgrzanym przez sprężanie powietrzu i dzięki wysokiej 
temperaturze samoczynnie się zapala. Aby osiągnąć tak wysoką temperaturę 
w silnikach tych stosuje się wysokie stopnie sprężania.
               
UWAGI: 
      - Silniki czterosuwowe w porównaniu z silnikami dwusuwowymi charakteryzują się 
         większą sprawnością, dzięki m.in. uzyskiwania większych obrotów (obroty silnika 
         dwusuwowego muszą być niższe, aby był pewien czas na przepłukiwania cylindra, 
         które i tak jest niedokładne, gdyż cześć mieszanki palnej uchodzi ze spalinami). 
      - Wadą silników czterosuwowych jest złe wykorzystanie objętości skokowej (jeden 
        cykl pracy przypada na dwa obroty wału korbowego). 
      - Praca silników dwusuwowych jest bardziej równomierna (bo w silnikach 
        czterosuwowych tylko jeden jest suwem roboczym, zaś pozostałe trzy są suwami 
        pomocniczymi - stąd konieczność stosowania koła zamachowego o określonej 
        masie). 
      - Nowoczesnych silnikach czterosuwowych z ZI stosuje się bezpośredni wtrysk  
        paliwa do cylindra - patrz rys. 3.7 str. 34. 
      - W pewnym okresie rozwoju motoryzacji (po 1960 r.) do napędu niektórych  
        samochodów (a także czołgów) stosowano silnik z tłokiem obrotowym wg projektu 
        
Wankla, którego zasadę działania przedstawia rys. 3.8 str. 35. (pomimo wielu zalet 
        tego silnika, kłopoty m.in. z jego uszczelnieniem, spowodowały zaniechanie tych 
        prób). 
      - Działanie silnika czterosuwowego w oparciu o wykres pracy (obiegu) przedstawia 
        rys. 3.9 str. 35.  
1. Działanie silnika dwusuwowego z ZI 
W silniku dwusuwowym cykl pracy wykonywany jest w dwóch suwach tłoka, tzn. podczas 
jednego obrotu wału korbowego. Silnik ten posiada oprócz kanału dolotowego i wylotowego,
kanał przelotowy łączący skrzynię korbową z przestrzenią nad tłokiem. Nie posiada również 
zaworów, a rolę ich spełnia przesuwający się tłok (rys. 3.4. str. 33). 
Ten rodzaj silnika dwusuwowego z tzw. przepłukiwaniem cylindra czynnikiem wstępnie 
sprężonym w skrzyni korbowej jest najbardziej popularnym i jego działanie jest następujące: 
    - tłok przesuwa się do 
GMP zamykając kanał wylotowy i przelotowy (rys. 3.4 a): nad tłokiem 
      sprężanie mieszanki paliwowo-powietrznej i tuż przed 
GMP tłoka jej zapalenia od iskry  
      świecy zapłonowej, a pod tłokiem dzięki powstałemu podciśnieniu dolot mieszanki do 
      skrzyni korbowej, 
    - tłok przesuwa się do 
DMP (rys. 3.4 b): nad tłokiem szybkie spalanie mieszanki, wzrost  
      ciśnienia i temperatury spalin, które naciskają na tłok, a pod tłokiem wstępne sprężanie 
      ładunku w skrzyni korbowej i tuż przed 
DMP otwarcie przez tłok kanału przelotowego, 
    - tłok w 
DMP (rys. 3.4. c): uchodzenie spalin pod wpływem własnego ciśnienia 
      i przepłukiwanie cylindra z resztek spalin mieszanką paliwowo-powietrzną ze skrzyni 
      korbowej. 
Uwaga: Sporządzanie mieszanki paliwowo-powietrznej odbywa się zazwyczaj w gaźniku, 
               choć są próby wprowadzenia wtrysku paliwa do powietrza dostarczanego do skrzyni 
               korbowej. 
          
2. Działanie silnika czterosuwowego z ZI 
Cykl pracy silnika czterosuwowego z ZI zilustrowano na rys. 3.5. str. 34. Składa się on 
z czterech kolejnych suwów: 
dolotu, sprężania, rozprężania (pracy) i wylotu, wykonywanych 
w ciągu dwóch obrotów wału korbowego. Do regulacji dopływu i odpływu gazów służą 
zawory: dolotowy i wylotowy.  
Na rys. 3.5 pokazano także maksymalne wartości temperatury i ciśnienia gazów w cylindrze 
podczas cyklu pracy tego silnika. 
Podczas suwu dolotu (rys. 3.5 a) tłok przesuwając się z 
GMP do DMP wytwarza podciśnienie,
w wyniku czego do cylindra zostaje zassana mieszanka paliwowo-powietrzna przez otwarty 
w tym czasie zawór dolotowy. 
Sprężanie mieszanki (rys. 3.5 b) następuje przy powrocie tłoka z 
DMP do GMP przy 
zamkniętych zaworach, przy czym zapłon mieszanki następuje jeszcze przed osiągnięciem 
tłoka 
GMP, m.in. dlatego że spalenie mieszanki nie jest natychmiastowe, lecz wymaga 
pewnego czasu. 
Podczas suwu rozprężania (rys. 3.5 c) nadal przy zamkniętych zaworach, tłok pod wpływem 
nacisku ciśnienia spalin przesuwa się do 
DMP wykonując pracę użyteczną. 
Wylot spalin (rys. 3.5 d) na zewnątrz obywa się podczas powrotu tłoka z 
DMP do GMP przez 
otwarty w tym czasie zawór wylotowy. Po tym suwie rozpoczyna się następny cykl pracy 
silnika.