<< Powrót
ZASADY DOBORU PRZEŁOŻEŃ STOPNIOWYCH SKRZYNEK BIEGÓW
Dobór przełożeń skrzynek biegów opiera się o bilans mocy samochodu. Zagadnienie to 
zostało poznane wcześniej przy okazji analizy własności trakcyjnych pojazdu. Znany więc 
jest bilans mocy w formie wykresu oraz jego analiza po kątem zapasu mocy i wykorzystania 
go do określonego pojazdu. 
Zatem należy wyjść z założenia, że przełożenie skrzynki biegów powinno być tak dobrane, 
aby przy określonej charakterystyce zewnętrznej silnika samochód o określonym 
przeznaczeniu, mógł osiągnąć możliwie największą prędkość maksymalną oraz miał przy 
tym jak największy zapas mocy na pokonanie wzniesień i przyspieszanie. 
Poniżej przedstawiono kolejne etapy doboru przełożeń.
                    
1. Dobór przełożenia najszybszego biegu 
Zakładając, że prędkość maksymalna samochodu Vmax powinna odpowiadać prędkości 
obrotowej silnika 
nV, zawartej między nN nmax można napisać: 
Dobór tego parametru ułatwić może treść punktu 5 tematu lekcji pt.  "Bilans mocy silnika" . 
Uwaga: przełożenie najszybszego biegu jest zarazem najmniejszym całkowitym 
przełożeniem układu napędowego.
        
2. Określenie przełożenia przekładni głównej 
gdzie: ibmin - przełożenie najwyższego biegu w skrzynce biegów (tzn. najmniejsze 
przełożenie), przyjmowane od 1 do 0,7, przy czym wartości mniejsze od jedności stosuje 
się m.in. w celu zmniejszenia zużycia paliwa.
             
3. Przełożenie najwolniejszego biegu (pierwszego w skrzynce biegów) 
Przełożenie pierwszego biegu dobiera się, biorąc pod uwagę zdolność pojazdu 
samochodowego do pokonywania wzniesień oraz pełne wykorzystanie przyczepności. 
3.1. Wartość przełożenia na podstawie kryterium maksymalnego wskaźnika dynamicznego
       
D1max ( tzn. w celu zapewnienia  możliwie największej zdolności samochodu do 
       przyspieszenia i pokonywania wzniesień) 
gdzie: D1max - tablica 2 w aplikacji pt.  "Dobór silnika i parametrów układu napędowego"  
                         umieszczonej na płycie CD, 
                  m - dopuszczalna masa całkowita pojazdu, itd. - pozostałe oznaczenia znane są 
                         z poprzednich zajęć. 
3.2. Wartość przełożenia na podstawie kryterium maksymalnego wykorzystania 
       przyczepności kół do jezdni
Uwaga: Do dalszych obliczeń przyjmuje się mniejszą z dwóch uzyskanych wartości.
       
4. Przełożenia biegów pośrednich skrzynki biegów 
Przełożenia biegów pośrednich określa się na podstawie wyznaczonych wyżej wartości 
przełożeń na biegu najszybszym i na biegu 1. 
4.1. Wykres przełożeń skrzynki biegów 
Na powyższym rysunku pokazano jak teoretycznie wyznacza się biegi pośrednie w skrzynce 
biegów w układzie współrzędnych 
ns - V
Rysuje się dwie proste odpowiadających wartościom obliczonych przełożeń (tzn. na biegu 1 
i na biegu najszybszym). Proste te opisane są następującymi zależnościami: 
Po naniesieniu dwóch poziomych linii nN  (prędkości obrotowej największej mocy) i nM  
(prędkości obrotowej największego momentu), rysuje się linie biegów pośrednich 
w postaci tzw. "ząbków piły" . 
Uwagi: 
             - Liczba przełożeń pośrednich zależy od obliczonych poprzednio wartości przełożeń 
               biegu 1 i biegu najszybszego oraz od rozpiętości między liniami 
nN i nM
             - W praktyce przy dobieraniu przełożeń pośrednich linie biegów  częściowo się 
               pokrywają pomiędzy liniami 
nN i nM
             - Powyższy wykres pokazuje, że po osiągnięciu prędkości obrotowej  odpowiadającej 
               największej mocy 
nN i przełączeniu biegu na wyższy, prędkość obrotowa silnika nie 
               powinna osiągnąć wartości mniejszej od prędkości obrotowej odpowiadającej 
               największemu momentowi obrotowemu 
nM.
Dalej>>